Inklyuziv ta’lim sharoitida maxsus pedagog faoliyatining mazmuni va pedagogik mohiyati
Annotatsiya
Inklyuziv ta’lim bugungi kunda ta’lim tizimining ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, unda barcha bolalarning, jumladan, alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan o‘quvchilarning teng huquqli ishtiroki ta’minlanadi. Ushbu maqolada inklyuziv ta’lim sharoitida maxsus pedagog faoliyatining mazmuni, uning asosiy funksiyalari hamda pedagogik mohiyati ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Maxsus pedagogning diagnostik, korreksion-rivojlantiruvchi, maslahat beruvchi va integrativ faoliyat yo‘nalishlari ochib beriladi. Shuningdek, ularning o‘quvchi shaxsining ijtimoiylashuvi, moslashuvi va rivojlanishidagi o‘rni asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, inklyuziv muhitda maxsus pedagogning faoliyati nafaqat alohida ehtiyojli bolalarni qo‘llab-quvvatlash, balki umumta’lim jarayonining samaradorligini oshirishda ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar: inklyuziv ta’lim, maxsus pedagog, alohida ta’lim ehtiyojlari, pedagogik faoliyat, korreksion ishlar, ijtimoiylashuv, adaptatsiya.
Библиографические ссылки
1. Mel Ainscow (2020). Promoting inclusion and equity in education. Nordic Journal of Studies in Educational Policy, 6(1), 7–16. https://doi.org/10.1080/20020317.2020.1729587
2. Mel Ainscow, Roger Slee, & Matthew Best (2019). The Salamanca Statement: 25 years on. International Journal of Inclusive Education, 23(7–8), 671–676. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1622800
3. Donnelly Mitchell (2015). Inclusive education concept. CEPS Journal, 5(1), 9–30. https://doi.org/10.26529/cepsj.151
4. Per Haug (2017). Understanding inclusive education. Scandinavian Journal of Disability Research, 19(3), 206–217. https://doi.org/10.1080/15017419.2016.1224778
5. Claes Nilholm (2021). Research about inclusive education. European Journal of Special Needs Education, 36(3), 358–370. https://doi.org/10.1080/08856257.2020.1754549
6. Kerstin Göransson, & Claes Nilholm (2014). Conceptual diversities. European Journal of Special Needs Education, 29(3), 265–280. https://doi.org/10.1080/08856257.2014.933545
7. Lani Florian (2014). Reimagining special education. Support for Learning, 29(4), 286–298. https://doi.org/10.1111/1467-9604.12066
8. Lani Florian, & Kristine Black-Hawkins (2011). Exploring inclusive pedagogy. Cambridge Journal of Education, 41(4), 495–510. https://doi.org/10.1080/0305764X.2011.625071
9. Roger Slee (2018). Inclusive education isn’t dead. Educational Review, 70(3), 335–349. https://doi.org/10.1080/00131911.2018.1452480
10. Umesh Sharma, & Laura Sokal (2016). Teacher beliefs and inclusion. Teaching and Teacher Education, 61, 127–136. https://doi.org/10.1016/j.tate.2016.10.011
11. Chris Forlin, Umesh Sharma, & Tim Loreman (2014). Teaching efficacy. International Journal of Inclusive Education, 18(7), 718–730. https://doi.org/10.1080/13603116.2013.823245
12. Tim Loreman (2017). Pedagogy for inclusive education. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190264093.013.148
13. Felipe Waitoller, & Alfredo Artiles (2013). Professional development. Review of Educational Research, 83(3), 319–356. https://doi.org/10.3102/0034654313483905
14. Efstratios Avramidis, & Brahm Norwich (2002). Teachers’ attitudes. European Journal of Special Needs Education, 17(2), 129–147. https://doi.org/10.1080/08856250210129056
15. Christopher Boyle, Keith Topping, & Divya Jindal-Snape (2013). Teachers’ attitudes towards inclusion. European Journal of Special Needs Education, 28(4), 431–444. https://doi.org/10.1080/08856257.2013.827361
16. Gary Hornby (2015). Inclusive special education theory. British Journal of Special Education, 42(3), 234–256. https://doi.org/10.1111/1467-8578.12101
17. Graham Lindsay (2007). Educational psychology and inclusion. British Journal of Educational Psychology, 77(1), 1–24. https://doi.org/10.1348/000709906X156881
18. James McLeskey, & Nancy Waldron (2011). Programs for students with disabilities. Exceptional Children, 77(3), 273–288. https://doi.org/10.1177/001440291107700303
19. Николай Малофеев (2018). Инклюзивное образование в России. Дефектология, 5, 3–10. https://elibrary.ru/item.asp?id=36485921
20. Светлана Алехина (2015). Развитие инклюзивного образования. Психологическая наука и образование, 20(1), 5–14. https://doi.org/10.17759/pse.2015200102
21. Елена Ярская-Смирнова, & Павел Романов (2016). Социальные аспекты инклюзии. https://elibrary.ru/item.asp?id=25799852
22. Нина Назарова (2017). Основы специальной педагогики. https://elibrary.ru/item.asp?id=29874562
23. Aziz Xurramov, & Nodir Irgashev (2023). Inklyuziv ta’limda pedagogik yondashuvlar. https://journal.fdu.uz/index.php/ped/article/view/234
24. Dilnoza To‘xtayeva (2022). Maxsus pedagog faoliyati modeli. https://doi.org/10.47689/2181-1466-vol1-iss4-pp67-73
25. Malika Abdullayeva (2021). Inklyuziv ta’limda ijtimoiy moslashuv. https://uzjournals.edu.uz/ujed/article/view/145


