Ob-havo prognozlarida Ehtimollik Nazariyasining Qo'llanilishi

Authors

  • Oybek Maniyozov Farg‘ona davlat texnika universiteti
  • Valijon Isroilov Farg‘ona davlat texnika universiteti
  • Fazliddin Muhammadov Farg‘ona davlat texnika universiteti

Abstract

Ushbu ilmiy maqola ob-havo prognozlarini shakllantirishda ehtimollik nazariyasining muhim rolini tahlil qiladi. Zamonaviy meteorologiya tizimlari noaniqlikni baholash va prognozlarning ishonchliligini oshirish uchun murakkab ehtimoliy modellardan foydalanadi. Maqolada Bayes tarmoqlari, Monte-Karlo simulyatsiyasi va ansambl prognozlari kabi asosiy usullar ko'rib chiqiladi. Shuningdek, ushbu yondashuvlarning samaradorligi, ularning ob-havo hodisalarining dinamik xususiyatlarini aks ettirishdagi afzalliklari muhokama qilinadi. Tadqiqot ob-havo prognozlarining aniqligini oshirish, tabiiy ofatlarning oldini olish va iqtisodiy qaror qabul qilish jarayonlarida ehtimollik nazariyasining tatbiq etilishi bo'yicha tushunchalarni kengaytiradi. Xususan, model prognozlaridagi noaniqlikni miqdoriy jihatdan aniqlash va jamoatchilikka aniqroq ma'lumot yetkazishga qaratilgan amaliy yechimlar taklif etiladi.

Kalit so‘zlar: ob-havo prognozi, ehtimollik nazariyasi, Bayes tarmoqlari, Monte-Karlo, ansambl prognozi, noaniqlikni baholash

References

1. G. J. Boer (1993). Predictability of weather and climate. World Scientific.

2. E. Kalnay (2003). Atmospheric Modeling, Data Assimilation and Predictability. Cambridge University Press.

3. T. N. Palmer (2006). The Ensemble Approach to Predictability and Prediction. Cambridge University Press.

4. H. Murphy (1993). What is a good forecast? An essay on the nature of goodness in weather forecasting. Weather and Forecasting, 8(3), 281-293.

5. R. L. Winkler (1996). Probability forecasting: Some current issues. International Journal of Forecasting, 12(1), 5-16.

6. J. P. G. van der Hout and J. J. W. van der Hout (2007). Bayesian Networks for Probabilistic Forecasting. Springer.

7. C. E. Leith (1978). Predictability of weather and climate. Advances in Geophysics, 21, 237-261.

8. J. A. Dutton (1986). The Ceaseless Wind: An Introduction to the Theory of Atmospheric Motion. Dover Publications.

9. S. T. R. Neale (2018). Probabilistic Forecasting in Meteorology. Royal Meteorological Society.

Downloads

Published

2026-05-20

How to Cite

Maniyozov, O., Isroilov, V., & Muhammadov, F. (2026). Ob-havo prognozlarida Ehtimollik Nazariyasining Qo’llanilishi. Research and Implementation, 4(5/3), 49–54. Retrieved from https://rai-journal.uz/index.php/rai/article/view/3100

Issue

Section

Статьи