O‘rnatilgan tizimlarda ko‘p vazifalilik va jarayonlarni boshqarish
Annotatsiya
Ushbu maqolada o‘rnatilgan tizimlarda ko‘p vazifalilik (multitasking) va jarayonlarni boshqarish masalalari keng yoritilgan. O‘rnatilgan tizimlar zamonaviy axborot texnologiyalarining muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, ular mobil qurilmalar, avtomobil elektron tizimlari, sanoat avtomatlashtirish qurilmalari, tibbiyot uskunalari hamda IoT (Internet of Things) tizimlarida keng qo‘llaniladi. Ushbu tizimlarda bir vaqtning o‘zida bir nechta vazifalarni bajarish zarurati ularning samarali ishlashini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Maqolada ko‘p vazifalilik tushunchasi, uning turlari hamda ishlash tamoyillari batafsil tahlil qilinadi. Jarayon (process) tushunchasi, uning hayotiy sikli (yaratilish, bajarilish, kutish, tugallanish holatlari) va operatsion tizim tomonidan boshqarilish mexanizmlari ham ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, jarayonlarni rejalashtirish algoritmlari (FIFO, Round Robin, Priority Scheduling) va resurslarni taqsimlash usullari haqida ma’lumot beriladi.
Real vaqt tizimlarida vazifalarni ustuvorlik asosida boshqarish, interruptlar bilan ishlash hamda tizimning tezkor javob berish qobiliyati ham maqolada alohida yoritilgan. Bundan tashqari, ko‘p vazifalilikning afzalliklari (samaradorlik, tezlik, resurslardan optimal foydalanish) va uning ayrim cheklovlari (murakkab boshqaruv, resurs tanqisligi, tizim yuklanishi) ham tahlil qilingan.
Maqolaning asosiy maqsadi — o‘rnatilgan tizimlarda ko‘p vazifalilikni tashkil etish va jarayonlarni boshqarish mexanizmlarini chuqur o‘rganish, ularning amaliyotdagi ahamiyatini ochib berish hamda zamonaviy tizimlarda qo‘llanilish imkoniyatlarini ko‘rsatishdan iborat.
##submission.citations##
1. Silberschatz A., Galvin P. B., Gagne G. — Operating System Concepts. Wiley, 10th Edition, 2018.
2. Tanenbaum A. S., Bos H. — Modern Operating Systems. Pearson, 4th Edition, 2015.
3. Laplante P. A. — Real-Time Systems Design and Analysis. Wiley, 4th Edition, 2011.
4. Noergaard T. — Embedded Systems Architecture: A Comprehensive Guide for Engineers and Programmers. Elsevier, 2012.
5. Liu J. W. S. — Real-Time Systems. Prentice Hall, 2000.
6. Kopetz H. — Real-Time Systems: Design Principles for Distributed Embedded Applications. Springer, 2011.


