BIM texnologiyasining zamonaviy holatini o‘rganish: tushunchasi, rivojlanish bosqichlari va arxitekturaviy loyihalashdagi o‘rni

Авторы

  • Erkin Xaltursunov Toshkent shahridagi Turin politexnika universiteti
  • Umida Saidxonova Toshkent shahridagi Turin politexnika universiteti

Annotatsiya

Ushbu maqolada qurilish va arxitektura sohasida tobora keng qo‘llana boshlagan Building Information Modeling (BIM) texnologiyasining zamonaviy holati, tushunchasi va rivojlanish bosqichlari ilmiy tahlil qilinadi. Adabiy manbalar asosida BIM texnologiyasining mohiyati, asosiy maqsadi, funksional imkoniyatlari va xalqaro standartlar doirasidagi o‘rni o‘rganilgan. BIM texnologiyasining anʼanaviy CAD loyihalash usullari bilan qiyosiy tahlili amalga oshirilgan va asosiy farqlari ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, BIM texnologiyasi qurilish loyihasining barcha bosqichlarida — konseptual g‘oyadan ekspluatatsiya davrigacha — axborot almashinuvi samaradorligini oshiradi, loyiha ishtirokchilari o‘rtasidagi hamkorlikni yaxshilaydi va loyihalash xatolarini 40 foizgacha kamaytirishi mumkin. Shuningdek, BIM modeli yordamida binolarning energiya samaradorligini baholash va fasad dizaynini optimallashtirish imkoniyatlari, shu jumladan Heritage BIM yo‘nalishidagi istiqbollar ham ko‘rib chiqilgan. Mazkur tadqiqot natijalari BIM texnologiyalarini arxitekturaviy loyihalash amaliyotida keng joriy etishning ilmiy va amaliy asoslarini mustahkamlaydi.

Kalit so‘zlar: BIM texnologiyasi, Building Information Modeling, arxitekturaviy loyihalash, raqamli modellashtirish, qurilish axborot modeli, energiya samaradorligi, IFC standarti, Heritage BIM, LOD, OpenBIM.

Библиографические ссылки

1. Eastman C., Teicholz P., Sacks R., Liston K. BIM Handbook: A Guide to Building Information Modeling for Owners, Managers, Designers, Engineers and Contractors. 2nd edition. — New Jersey: Wiley, 2011. — 648 p.

2. Sacks R., Eastman C., Lee G., Teicholz P. BIM Handbook: A Guide to Building Information Modeling for Owners, Designers, Engineers, Contractors and Facility Managers. 3rd edition. — Hoboken, NJ: Wiley, 2018. — 688 p.

3. HM Government. Digital Built Britain: Level 3 Building Information Modelling — Strategic Plan. — London: HM Government, 2015. — 52 p.

4. McGraw Hill Construction. The Business Value of BIM for Construction in Major Global Markets. SmartMarket Report. — Bedford, MA: McGraw Hill Construction, 2014. — 60 p.

5. Barbosa F., Woetzel J., Mischke J. et al. Reinventing Construction: A Route to Higher Productivity. McKinsey Global Institute Report. — New York: McKinsey & Company, 2017. — 168 p.

6. buildingSMART International. IFC — Industry Foundation Classes. The Open Standard for BIM. — Oslo: buildingSMART International Ltd, 2020. [Onlayn manba]. URL: https://www.buildingsmart.org/standards/bsi-standards/industry-foundation-classes/

7. Succar B. Building information modelling framework: A research and delivery foundation for industry stakeholders // Automation in Construction. — 2009. — Vol. 18, No. 3. — P. 357–375. DOI: 10.1016/j.autcon.2008.10.003

8. Azhar S. Building Information Modeling (BIM): Trends, Benefits, Risks, and Challenges for the AEC Industry // Leadership and Management in Engineering. — 2011. — Vol. 11, No. 3. — P. 241–252. DOI: 10.1061/(ASCE)LM.1943-5630.0000127

9. Krygiel E., Nies B. Green BIM: Successful Sustainable Design with Building Information Modeling. — Indianapolis: Wiley Publishing, 2008. — 247 p.

10. Smith P. BIM and the 5D Project Cost Manager // Procedia — Social and Behavioral Sciences. — 2014. — Vol. 119. — P. 475–484. DOI: 10.1016/j.sbspro.2014.03.053

11. Lu Q., Xie X., Heaton J. et al. From BIM towards digital twin: strategy and future development for smart asset management // Proceedings of the International Workshop on Service Orientation in Holonic and Multi-Agent Manufacturing. — Springer, 2020. — P. 392–404.

12. Quattrini R., Malinverni E.S., Clini P. et al. From TLS to HBIM: High Quality Semantically-Aware 3D Modeling of Complex Architecture // ISPRS Archives of Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences. — 2015. — Vol. XL-5/W4. — P. 367–374.

13. ISO 19650-1:2018. Organization and digitization of information about buildings and civil engineering works, including building information modelling (BIM) — Part 1: Concepts and principles. — Geneva: International Organization for Standardization, 2018.

14. BIMForum. Level of Development (LOD) Specification, Part I & Commentary. — Washington: BIMForum, 2021. — 248 p. [Onlayn manba]. URL: https://bimforum.org/lod/

15. Kymmell W. Building Information Modeling: Planning and Managing Construction Projects with 4D CAD and Simulations. — New York: McGraw Hill, 2008. — 274 p.

16. Hardin B., McCool D. BIM and Construction Management: Proven Tools, Methods, and Workflows. 2nd edition. — Indianapolis: Wiley Publishing, 2015. — 360 p.

17. O‘Zbekiston Respublikasi. Qurilish sohasini raqamlashtirish bo‘yicha davlat dasturi. — Toshkent, 2022.

18. Xaltursunov E.B. Ko‘p mezonli va kvalimetrik baholash usullari. O‘quv qo‘llanma. — Toshkent: TTPU, 2022.

Загрузки

Опубликован

2026-03-14

Как цитировать

Xaltursunov, E., & Saidxonova, U. (2026). BIM texnologiyasining zamonaviy holatini o‘rganish: tushunchasi, rivojlanish bosqichlari va arxitekturaviy loyihalashdagi o‘rni. Research and Implementation, 4(3), 24–32. извлечено от https://rai-journal.uz/index.php/rai/article/view/2687

Выпуск

Раздел

Статьи