Raqamli televideniya signalining sifat yo'qotish muammosi
Abstract
Ushbu maqolada raqamli televideniya tizimlarida signal sifatini yo'qotishga olib keluvchi asosiy omillar va ularni bartaraf etish usullari ilmiy nuqtai nazardan ko'rib chiqiladi. Hozirgi kunda DVB-T2, DVB-C va DVB-S2 standarti asosida ishlaydigan raqamli televideniya tarmoqlarida signal buzilishi, atmosfera ta'siri, interferensiya va ko'p yo'lli tarqalish (multipath) hodisalari tufayli sifat yo'qotish muammosi tobora dolzarb tus olmoqda. Tadqiqotda signal-shovqin nisbati (SNR), bit-xato darajasi (BER) va modulyatsiya xato darajasi (MER) mezonlari orqali sifat baholandi. Har ikki taklif etilgan yechim — adaptiv ekvalayzatsiya va LDPC kodlash kombinatsiyasi — eksperimental sinov natijalari asosida tahlil qilindi. Olingan natijalar ushbu yondashuvlarning signal sifatini sezilarli darajada yaxshilash imkonini berishini tasdiqlaydi.
Kalit so'zlar: raqamli televideniya, DVB-T2, signal sifati, SNR, BER, MER, multipath, interferensiya, adaptiv ekvalayzatsiya, LDPC kodlash, signal yo'qotish
References
1. Makhmudov, I. A., & Isroiljonova, G. S. (2021). The package multiservice services in NGN. Academic research in educational sciences, 2(6), 989-994.
2. Komilov, D. R., Makhmudov, I. A., & Tillaboyev, M. G. (2023). Use of radio relay devices in telecommunication systems. International Journal of Advance Scientific Research, 3(04), 72-77.
3. Juraev, N., & Toshpulatov, S. (2025). Design of an optical–digital system for noninvasive detection of myeloblasts. Collection of scientific papers «SCIENTIA», (October 17, 2025; London, England, UK), 264-271.
4. Rayimjonova, OS, & Toshpo'latov, SM (2025). Flyugerlar uchun burchakli siljish o 'o'zgartirgichlarini qilish va zamonaviy nanolitografik texnologik jarayonlar. Stroitelstvo i obrazovanie , 4 (3), 185-192.
5. Onarqulov, K., Maxmudova, A., Toshpulatova, F., & Toshpulatov, S. (2025). Noinvaziv usulda mieloblast hujayralarni diagnostika qilish uchun optik raqamli tizim ishlab chiqish. Engineering problems and innovations, 3(3), 6-11.
6. Махмудова, А. Ж., Тошпулатов, Ш. М., & Тошпулатова, Ф. М. (2023). Матричный фотоприёмник инфракрасного излучения для измерения лейкоза. Al-Farg’oniy avlodlari, 1(3), 33-37.
7. ogli Komilov, A. O., Toshpulatov, S. M., Dadabaev, M. M., & Alimdjanov, D. B. (2021). Analysis of the gsm communication channel in security systems. Academicia: An International Multidisciplinary Research Journal, 11(3), 681-685.
8. Onarkulov, K., Juraev, N., Toshpulatova, F., & Toshpulatov, S. Analysis OF the Diagnostic Effectiveness OF Infrared Spectroscopy AND Traditional Laboratory Methods in Early Diagnosis. Grail of Science, (57), 806-812.
9. Ахмедов, Х., & Далибеков, Л. (2026). Актуальные вопросы общества, науки и образования. Москва, 2, 10-12.
10. Ахмедов, Х., & Далибеков, Л. (2026). Наука сегодня: актуальные вопросы теории и практики. Москва, 2, 8-10.
11. Rustambekovich, D. L. (2025). Raqamli tasvirlarni qayta ishlashda shovqinni kamaytirish usullar. Tadqiqotlar, 76(4), 347-352.
12. Далибеков, Л. (1839). Исследование аномальных фото напряжений как индикаторов сетевых проблем. In Conference on Digital Innovation:" Modern Problems and Solutions". извлечено от https://fer-teach. uz/index. php/codimpas/arti cl e/vi ew.
13. Iskandarov, U. U., Ergasheva, M. F., & Madaminov, M. R. (2025). “O ‘zbekiston pochtasi” aj Farg ‘ona filialida “smart logistics” tizimini joriy qilish mexanizmlarini ishlab chiqish. Строительство и образование, 4(3), 248-252.
14. Ergasheva, M. (2026, March). Ma’lumotlarni integratsiyalash algoritmlari asosida konveyer tizimlarida materialni boshqarishni kontaktsiz intellektual olchashni ta’minlash. In International Online Multidisciplinary Conference (pp. 62-64).
15. Ergasheva, M., & Ismoilov, X. (2026, March). Pochta aloqasi xizmat sifatini avtomatlashtirish tizimini shakllantirish. In International Online Multidisciplinary Conference (pp. 32-34).
16. Ergasheva, M. E. (2022). Innovatsion ta’lim texnologiyalari asosida bo’lajak o’qituvchilarni ma’naviy axloqiy sifatlarini rivojlantirish. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS), (Special Issue 1), 120-124.
17. Madaminov, M. R. (2023). Classification and operating modes of backup energy supply sources of mobile networks. Best Journal of Innovation in Science, Research and Development, 2(12), 32-38.
18. Madaminov, M. R. (2023). Experimental study of operating modes of an uninterruptible power supply source using a wind generator as the primary source. International Journal of Advance Scientific Research, 3(10), 125-131.
19. Madaminov, M. R., & Yuldashev, X. T. (2022). Inverter modeling in improving the energy efficiency of a mobile uninterrupted supply source. International Journal of Advance Scientific Research, 2(11), 77-82.
20. Хосилов, Д. Д., Мадаминов, М. Р., & Йулдашев, Х. Т. (2021). Исследование вольт–амперная характеристика в системе полупроводник− газоразрядный промежуток. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 1(10), 625-634.
21. Muxammadyunusovich, X. M. (2025). Software-defined networking (SDN) va uning kommutatsiya-marshrutizatsiyadagi o ‘rni. Ustozlar uchun, 85(4), 128-137.
22. Mahammadjonov, H., Najmiddinov, M., & Xalilov, M. (2026). Axborot va kodlash nazariyasining zamonaviy aloqa tizimlaridagi ahamiyati. Research and Implementation, 4(4/2), 154–156. извлечено от https://rai-journal.uz/index.php/rai/article/view/2935.
23. Xalilov, M., & Raxmatxonov, B. (2026). IPTV va OTT platformalarida media kontentni yetkazib berishda kechikishlarni (latency) kamaytirish usullari. Research and Implementation, 4(4/2), 97–99. извлечено от https://rai-journal.uz/index.php/rai/article/view/2919.
24. Xalilov, M., Muhammadjonov, M., & Gulomov, F. (2026). Raqamli va analog signallarni kodlash farqlari. Research and Implementation, 4(4/1), 133–136. извлечено от https://rai-journal.uz/index.php/rai/article/view/2858.
25. Muhammadov, D., Nuriddinov, D., & Xalilov, M. (2026). Zamonaviy axborot kodlash usullarining telekommunikatsiya tizimlaridagi ahamiyati. Research and Implementation, 4(4/1), 31–34. извлечено от https://rai-journal.uz/index.php/rai/article/view/2837.
26. Xalilov , M., & Usmonov, I. (2026). Raqamli televideniye tizimlarida video signalni sun’iy intellekt asosida tahlil qilish va kontentni aqlli boshqarish. Research and Implementation, 4(4), 9–13. извлечено от https://rai-journal.uz/index.php/rai/article/view/2720.
27. Umarovich, I. U., Mukhammadyunusovich, K. M., Rustambekovich, D. L., & O'G'Li, N. R. M. (2020). Methods of reducing the probability of signal loss on optical fiber communication lines. Наука, техника и образование, (6 (70)), 27-31.
28. Muxammadyunusovich, X. M., Rustamovich, D. L., & Qizi, M. R. A. (2024). Optik tolalarda signallarni yo ‘qolishini oldini olish va axborot xavfsizligi ta’minlash. Al-Farg’oniy avlodlari, (2), 129-131.
29. Тургунов, Б. А., & Халилов, М. М. (2018). Роль волоконной оптики в сетях помещений. In САПР и моделирование в современной электронике (pp. 83-86).
30. Komilov, D. R. (2023). Application of zigbee technology in IOT. International Journal of Advance Scientific Research, 3(09), 343-349.


