6G tarmoqlarida sun'iy intellekt (AI) va mashinali o‘rganish (ML) texnologiyalarining integratsiyasi: imkoniyatlar va muammolar
Abstract
Ushbu maqolada oltinchi avlod mobil aloqa tizimi – 6G tarmoqlarida sun’iy intellekt (Artificial Intelligence – AI) va mashinali o‘rganish (Machine Learning – ML) texnologiyalarining integratsiyasi masalalari tahlil qilinadi. Zamonaviy telekommunikatsiya tizimlarining rivojlanishi natijasida ma’lumotlar hajmining keskin ortishi, ultra past kechikishli aloqa talabi va milliardlab IoT qurilmalarining ulanishi yangi avlod tarmoqlarini yaratishni talab qilmoqda. Shu sababli 6G tarmoqlarida AI-native arxitekturasi, intellektual chekka hisoblash (Intelligent Edge Computing) hamda tarmoqni avtomatik boshqarish texnologiyalari muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada 5G va 6G tizimlarining texnik ko‘rsatkichlari qiyosiy tahlil qilinib, sun’iy intellekt asosida tarmoq samaradorligini oshirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, 6G tarmoqlarining amaliy qo‘llanish sohalari, jumladan golografik aloqa, raqamli egizaklar va avtonom transport tizimlari misolida yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, AI va ML texnologiyalarining integratsiyasi 6G tarmoqlarida spektr samaradorligini oshirish, tarmoqni optimallashtirish va yangi xizmatlarni rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi.
Kalit so‘zlar: 6G tarmoqlari, sun’iy intellekt (AI), mashinali o‘rganish (ML), AI-native arxitektura, Intelligent Edge Computing, federativ o‘rganish, tarmoq slicing, ultra past kechikish, spektr samaradorligi, IoT, golografik aloqa, raqamli egizaklar, avtonom transport, 5G va 6G qiyosi, telekommunikatsiya tizimlari
References
1. ITU-R Recommendation M.2160-0. Framework and overall objectives of the future development of IMT for 2030 and beyond. Geneva: ITU, 2023.
2. ITU-R Working Party 5D. IMT towards 2030 and beyond (IMT-2030) official web resources and updates. Geneva: ITU, updated February 2026.
3. ITU-R Report M.2410-0. Minimum requirements related to technical performance for IMT-2020 radio interface(s). Geneva: ITU, 2017.
4. Samsung Research. AI-Native & Sustainable Communication: 6G Vision White Paper. Seoul, 2025.
5. Smart Networks and Services Joint Undertaking (SNS JU). AI/ML as a Key Enabler of 6G Networks. European Union, 2025.
6. Smart Networks and Services Joint Undertaking (SNS JU). Towards 6G Architecture: Key Concepts, Challenges, and Building Blocks. European Union, 2025.
7. ATIS Next G Alliance. Roadmap to 6G. Washington, D.C., 2022.
8. 6G-IA Vision Working Group. European Vision for the 6G Network Ecosystem. Brussels, 2024.
