Mobil aloqa tizimlarida multiplekslash usullari (FDMA, TDMA, CDMA, OFDMA)
Abstract
Mobil aloqa tizimlarida foydalansssuvchilar sonining ortishi radiochastota resurslaridan samarali foydalanishni talab etmoqda. Shu sababli multiplekslash usullari mobil tarmoqlarning texnik samaradorligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqot davomida FDMA, TDMA, CDMA va OFDMA multiplekslash texnologiyalarining ishlash prinsipi, texnik xususiyatlari hamda qo‘llanilish sohalari qiyosiy tahlil qilindi. Tahlil natijalariga ko‘ra, FDMA va TDMA usullari dastlabki mobil tarmoqlar uchun sodda yechim bo‘lgan bo‘lsa, CDMA yuqori sig‘im va shovqinga chidamlilikni ta’minlagani aniqlandi. OFDMA esa spektral samaradorlik, ma’lumot uzatish tezligi va past kechikish ko‘rsatkichlari bilan zamonaviy 4G va 5G mobil aloqa tizimlarida eng maqbul texnologiya sifatida namoyon bo‘ldi. Olingan natijalar mobil tarmoqlarda radioresurslarni boshqarish va kelajak aloqa tizimlarini takomillashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar: Mobil aloqa, multiplekslash, FDMA, TDMA, CDMA, OFDMA, radiochastota spektri, mobil tarmoq, signal uzatish, telekommunikatsiya
References
1. Schiller J. Mobile Communications. – 2nd ed. – Harlow: Pearson Education Limited, 2003. – 450 p.
2. Frenzel L. Fundamentals of Communications Access Technologies: FDMA, TDMA, CDMA, OFDMA and SDMA // Electronic Design Journal. – 2013. – Vol. 61, №4. – P. 32–39.
3. Garg V. K. Wireless Communications and Networking. – San Francisco: Morgan Kaufmann Publishers, 2007. – 824 p.
4. Ражабов Т.Д., Давронбеков Д.А. Mobil aloqa tizimlari va texnologiyalari. – Toshkent: Toshkent axborot texnologiyalari universiteti nashriyoti, 2021. – 286 b.
5. Пулатов Ш.У., Ибраимов Р.Р. Raqamli mobil aloqa tizimlarida signal uzatish usullari. – Toshkent: Aloqachi, 2020. – 214 b.
6. Насыrov М.Ш., Халиков Ф.Х. Telekommunikatsiya tarmoqlarida radioresurslarni boshqarish. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2019. – 198 b.
7. O‘zbekiston Respublikasi Telekommunikatsiya va mobil tarmoqlar bo‘yicha o‘quv-uslubiy qo‘llanma / O‘zbekiston aloqa va axborotlashtirish sohasi mutaxassislari. – Toshkent, 2022. – 176 b.
