Spear-phishing hujumlarini oldini oluvchi va nazorat qiluvchi “PhishX”web ilovasini ishlab chiqish
Abstract
Ushbu ishda spear-phishing hujumlarini oldini olish va ularni nazorat qilishga mo‘ljallangan “PhishX” nomli web-ilovani ishlab chiqish masalalari yoritilgan. Ilova foydalanuvchilarga yo‘naltirilgan maqsadli fishing xabarlarini aniqlash, tahlil qilish va ularning oldini olishga qaratilgan zamonaviy xavfsizlik mexanizmlariga asoslanadi. Tadqiqot davomida spear-phishing hujumlarining asosiy turlari, ularning ishlash mexanizmlari hamda axborot xavfsizligiga yetkazadigan tahdidlari o‘rganilgan. “PhishX” web-ilovasi orqali shubhali elektron pochta xabarlari va havolalarni monitoring qilish, avtomatik ogohlantirish berish hamda statistik hisobotlar shakllantirish imkoniyatlari ko‘zda tutilgan. Ish natijasida ishlab chiqilgan tizim tashkilotlar va oddiy foydalanuvchilarning axborot xavfsizligini oshirishga xizmat qiladi. Mazkur loyiha doirasida spear-phishing hujumlarini aniqlash, tahlil qilish va ularning oldini olishga qaratilgan “PhishX” web-ilovasi ishlab chiqiladi. Ilova real vaqt rejimida foydalanuvchi faoliyatini kuzatish hamda shaxsga yo‘naltirilgan fishing hujumlarini aniqlash uchun intellektual filtrlar va xavf darajasini baholash mexanizmlaridan foydalanadi. Tadqiqotda spear-phishing hujumlarining yuzaga kelish sabablari, ularning texnik va ijtimoiy muhandislik asoslari chuqur tahlil qilinadi. “PhishX” tizimi orqali xavfli kontentni bloklash, foydalanuvchini ogohlantirish va hujumlar bo‘yicha markazlashgan monitoringni amalga oshirish imkoniyati yaratiladi. Ishning amaliy ahamiyati axborot tizimlarida kiberxavfsizlik darajasini oshirish va ma’lumotlar sizib chiqishining oldini olish bilan belgilanadi. Ushbu ishda spear-phishing hujumlarining mohiyati, ularning amalga oshirilish usullari hamda kiberxavfsizlikka ko‘rsatadigan salbiy ta’siri mavjud ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqot davomida xorijiy va mahalliy manbalarda keltirilgan spear-phishing hujumlarini aniqlash va oldini olish usullari o‘rganilib, ularning afzallik va kamchiliklari solishtirilgan. Adabiyotlar tahliliga tayangan holda spear-phishing hujumlarini nazorat qilish va monitoring qilishga mo‘ljallangan “PhishX” web-ilovasi konseptual modeli shakllantirilgan. Ushbu model foydalanuvchi xatti-harakatlarini tahlil qilish, shubhali xabarlarni aniqlash hamda xavfsizlikni oshirishga xizmat qiluvchi yondashuvlarni o‘z ichiga oladi. Ish natijalari spear-phishing hujumlariga qarshi samarali himoya mexanizmlarini ishlab chiqishda nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar: spear-phishing, fishing hujumlari, kiberxavfsizlik, axborot xavfsizligi, ijtimoiy muhandislik, elektron pochta xavfsizligi, hujumlarni aniqlash, monitoring tizimi, web-ilova, PhishX, tahdidlarni tahlil qilish, foydalanuvchi xatti-harakati, xavfsizlikni boshqarish, spear-phishing hujumlari, maqsadli fishing, web-ilova, PhishX, axborot xavfsizligi, kiberxavfsizlik, elektron pochta monitoringi, shubhali havolalar, hujumlarni aniqlash, avtomatik ogohlantirish, statistik tahlil, xavfsizlik mexanizmlari, spear-phishing, fishing hujumlarini aniqlash, PhishX web-ilovasi, real vaqt monitoringi, intellektual filtrlar, xavf darajasini baholash, ijtimoiy muhandislik, texnik tahdidlar, xavfli kontentni bloklash, foydalanuvchini ogohlantirish, markazlashgan monitoring, kiberxavfsizlik, ma’lumotlar xavfsizligi
