Farmakodinamiya va farmakokinetika jarayonlarining zamonaviy tibbiyotda qo‘llanishi
Keywords:
farmakokinetika, farmakodinamiya, individual tibbiyot, PK/PD modellashtirish, terapevtik dori monitoringi, farmakogenetika, aniq tibbiyotAbstract
Zamonaviy tibbiyotda dori vositalarining samaradorligi va xavfsizligini ta'minlashda farmakokinetika (FK) va farmakodinamiya (FD) jarayonlari markaziy o'rin tutadi. Ushbu maqola FK va FDning asosiy tamoyillari, ADME jarayonlari, retseptor mexanizmlari, matematik modellashtirish (PopPK, PBPK, E_max modellari) va ularning klinik qo'llanilishini ilmiy tahlil qiladi. Zamonaviy yondashuvlar – individual dozalash, terapevtik dori monitoringi (TDM), farmakogenetika va Model-Informed Drug Development (MIDD) strategiyasi misollarida ko'rib chiqiladi. Antibiotiklar, onkologik va immun terapiya dorilarida PK/PD indekslarining ahamiyati, shuningdek, maxsus populyatsiyalarda (bolalar, homiladorlar, keksa bemorlar) doza korraktsiyasi misollari keltiriladi
References
1. Musaeva N.A. Farmakologiya asoslari: O‘quv qo‘llanma. Toshkent: Toshkent farmatsevtika instituti; 2020 (yoki yangilangan nashrlar).
2. Azizova S.S. va boshqalar. Farmakologiya va klinik farmatsiya kafedrasi materiallari: Klinik farmatsiya va farmakokinetika asoslari. Toshkent farmatsevtika instituti veb-sayti va arxivlari; 2020–2024.
3. Xidoyatova Z. Farmatsevtika ishini tashkil qilish fanidan o‘quv-uslubiy qo‘llanma (1-qism). Toshkent farmatsevtika instituti; 2021. Available from: ResearchGate.
4. Madatova N.M. Farmatsevtik ishlab chiqarish marketingi: O‘quv qo‘llanma. ResearchGate; 2022.
5. Toshkent farmatsevtika instituti Farmakologiya va klinik farmatsiya kafedrasi. Klinik farmatsiya farmakokinetika asoslari fanidan amaliy mashg‘ulotlar rejasi va materiallari. Institut veb-sayti; 2020–2025.
6. Usmanova S.S. Analysis of the current state of the pharmaceutical industry in the Republic of Uzbekistan. Iqtisodiyot va ta'lim jurnali; 2021.
7. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi va Toshkent farmatsevtika instituti. Farmakologiya faniga kirish va O‘zbekistonda farmakologiya rivojlanishi bo‘yicha materiallar. 2020–2024.
8. Farmatsevtika ta'lim va tadqiqot instituti (FTTI). Farmakologiya va farmakokinetika bo‘yicha tadqiqotlar va o‘quv dasturlari. Institut veb-sayti; 2023–2025.
