Sun’iy intellekt yordamida o‘zini optimallashtiruvchi ma’lumotlar bazalari
Annotatsiya
Mazkur maqolada zamonaviy ma’lumotlar bazalarini boshqarishda muhim o‘rin tutuvchi sun’iy intellekt yordamida o‘zini optimallashtiruvchi (self-optimizing) ma’lumotlar bazalari texnologiyalari batafsil tahlil qilinadi. An’anaviy ma’lumotlar bazalaridan farqli o‘laroq, Low Earth Orbit (LEO) sun’iy yo‘ldoshlariga o‘xshash tarzda o‘zini avtomatik monitoring qilish, sozlash, optimallashtirish va tiklash imkoniyatlariga ega bo‘lgan aqlli tizimlarning texnologik asoslari ochib berilgan. Mashinaviy o‘qitish, reinforcement learning va anomaly detection algoritmlaridan foydalangan holda indekslash, so‘rov optimallashtirish, resurs taqsimlash va yuklamani bashorat qilish mexanizmlari yoritilgan.
Maqolada Oracle Autonomous Database, Amazon Aurora, Google AlloyDB kabi yetakchi tijorat yechimlarining hozirgi holati, afzalliklari va kamchiliklari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, IBM Db2 AI va ochiq kodli loyihalar kabi raqobatchi yechimlar ham tahlil etilgan. An’anaviy DBA mutaxassislariga asoslangan tizimlar bilan solishtirganda AI-ga asoslangan avtonom ma’lumotlar bazalarining past kechikish vaqti, yuqori samaradorlik, resurslardan oqilona foydalanish, xavfsizlik darajasini oshirish va inson aralashuvini minimallashtirish imkoniyatlari asoslab berilgan.
Tadqiqot natijalari sun’iy intellekt yordamida o‘zini optimallashtiruvchi ma’lumotlar bazalarining korxona xarajatlarini keskin kamaytirish, ishlash samaradorligini oshirish, xavfsizlikni ta’minlash hamda ta’lim, sog‘liqni saqlash, chekka hududlar va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishdagi strategik ahamiyatini ko‘rsatadi. O‘zbekiston kabi rivojlanayotgan mamlakatlar uchun ushbu texnologiyalarni joriy etishning milliy raqobatbardoshlikni oshirishdagi roli alohida ta’kidlangan.
Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, o‘zini optimallashtiruvchi ma’lumotlar bazalari, avtonom bazalar, Oracle Autonomous Database, mashinaviy o‘qitish, reinforcement learning, NoSQL, xavfsizlik, raqamli transformatsiya
Библиографические ссылки
1. Abror, D. (2025). Relatsion va norelyatsion (NoSQL) maʼlumotlar bazalarining taqqoslanishi. International journal of integrated sciences, 1(1).
2. Sherdil o’g’li, M. B., & Dilshodjon o’g’li, D. A. (2025). Ma’lumotlar bazasida indekslash va so ‘rovlarni optimallashtirish. Scientific and practical research of the 21st century, 1(1).
3. Jaxongir o’g’li, K. S., Nuriddinjon o’g’li, O. O., & Dilshodjon o'g'li, D. A. (2025). Ma’lumotlar bazasidan foydalanishda keng tarqalgan xatolar va ularni bartaraf etish. Education and science yesterday and today, 1(1).
4. Dilshodjon ogli, D. A. (2025). Ma'lumotlar bazalarida sun'iy intelekt yordamida natijalarni bashorat qilish. Shokh Articles Library, 1(1).
5. Nodirbek, S., & Abrorbek, D. (2025). Ma'lumotlar bazasining xavfsizligi va kirish nazorati. Scientific and practical research of the 21st century, 1(1).
6. Dilshodjon o’g’li, D. A. (2025). NoSQL tizimlari va katta hajmdagi ma’lumotlarni boshqarishdagi ahamiyati. Scientific and practical research of the 21st century, 1(1).
7. Feruzbek, M., & Abrorbek, D. (2025). SQL va nosql ma’lumotlar bazalarini taqqoslash: arxitektura, samaradorlik va qo ‘llanish jihatlari. Scientific and practical research of the 21st century, 1(1).
8. Shohzamon, Y., & Abrorbek, D. (2025). Ma’lumotlar bazasi va fayl tizimlari o ‘rtasidagi farq. Scientific and practical research of the 21st century, 1(1).
9. Abrorbek, D. (2025). Ma’lumotlar bazasida xavfsizlik va sql injection. Education and science yesterday and today, 1(1).
10. Sevinch, H., & Abrorbek, D. (2025). SQL select so ‘rovlari bilan ishlash. ma’lumotlarni saralash. where, and, or, not operatorlaridan foydalanish. Education and science yesterday and today, 1(1).
11. Ozodbek, X., Qosimjon, S., Otabek, A., & Abrorjon, D. (2025). Taqsimlangan ma’lumotlar bazalari va ularning kompyuter tarmoqlaridagi ahamiyati. Scientific and practical research of the 21st century, 1(1).
12. UniPublish, M. C. H. J. (2025). Ma’lumotlar bazasida saralash va filtrlashning nazariy asoslari. Taraqqiyot Spektri, 1(12), 86-91.
