Signal spektrini aniqlash
Annotatsiya
Ushbu maqolada signallarning chastotaviy spektrini aniqlash masalasi har tomonlama va batafsil yoritilgan. Avvalo, signal tushunchasi, uning vaqt sohasidagi ifodalanishi hamda chastota sohasiga o‘tish zarurati nazariy jihatdan asoslab beriladi. Signallarni tahlil qilishda Fourier Transform ning o‘rni alohida ta’kidlanib, u orqali murakkab signallarni oddiy sinusoidal komponentlarga ajratish imkoniyati tushuntiriladi. Shuningdek, amaliy hisoblashlarda keng qo‘llaniladigan Discrete Fourier Transform (DFT) va uning samarali hisoblash algoritmi bo‘lgan Fast Fourier Transform (FFT) ning ishlash prinsiplari, afzalliklari va cheklovlari tahlil qilinadi. FFT algoritmining yuqori tezkorligi sababli real vaqt rejimida signalga ishlov berish imkoniyati kengaygani ko‘rsatib o‘tiladi. Maqolada spektrni baholashning klassik va zamonaviy usullari ham chuqur solishtiriladi. Xususan, oddiy va intuitiv Periodogram usuli bilan bir qatorda, aniqlikni oshiruvchi Welch Method va yuqori aniqlikka ega parametrik yondashuvlardan biri bo‘lgan Burg Method usullari afzallik va kamchiliklari nuqtai nazaridan ko‘rib chiqiladi.
Kalit so‘zlar: Signal spektri, Fourier Transform, Discrete Fourier Transform, Fast Fourier Transform (FFT), quvvat spektral zichligi, Periodogram, Welch Method, Burg Method, spektral tahlil, chastota sohasi, raqamli signalni qayta ishlash, filtratsiya
Библиографические ссылки
1. Dalibekov, L. R. (2025). Raqamli signallarni qayta ishlashda filtrlar va kodlash usullarining samaradorligini tahlil qilish. Zamonaviy taraqqiyot va fan: 21-asr yondashuvlari, 1(1), 194-206.
2. Rustambekovich, D. L. (2025). Raqamli tasvirlarni qayta ishlashda shovqinni kamaytirish usullari. Tadqiqotlar, 76(4), 347-352.
3. Tojiboev, I., Rayimjonova, O. S., Iskandarov, U. U., Makhammadjonov, A. G., & Tokhirova, S. G. (2022). Analysis of the flow of information of the physical level of internet services in multiservice networks of telecommunications. Мировая наука, (3 (60)), 26-29.
4. Muxammadyunusovich, X. M., Rustamovich, D. L., & Qizi, M. R. A. (2024). Optik tolalarda signallarni yo‘qolishini oldini olish va axborot xavfsizligi ta’minlash. Al-Farg’oniy avlodlari, (2), 129-131.
5. Turgunov, B., Juraev, N., Toshpulatov, S., Abdullajon, K., & Iskandarov, U. (2021). Researching of the degradation process of laser diodes used in optical transport networks. In 2021 ICISCT (pp. 1-4). IEEE.
6. Komilov, D. R., Makhmudov, I. A., & Tillaboyev, M. G. (2023). Use of radio relay devices in telecommunication systems. International Journal of Advance Scientific Research, 3(04), 72-77.
7. Zaynidinov, H. N. (2021). Raqamli signallarni qayta ishlashning nazariy-uslubiy asoslari. Toshkent: "O‘qituvchi".
8. Nishonov, A. X., & Abdullayev, M. M. (2020). Axborot tizimlarida signallarni qayta ishlashning mantiqiy usullari. Toshkent: "Fan".
9. Shannon, C. E. (1948). A Mathematical Theory of Communication. Bell System Technical Journal, 27(3), 379-423.
10. Nazarov, A. N., & Karimov, M. M. (2019). Raqamli signallarni qayta ishlash nazariyasi. Toshkent: TATU.
