Shovqinli muhitda foydali signallarni ajratib olishda adaptiv raqamli filtrlarning samaradorligini tadqiq etish

Zarifaxon Zaylobiddinova; Muhiddin Tillaboyev

Авторы

Zarifaxon Zaylobiddinova Farg‘ona davlat texnika universiteti
Muhiddin Tillaboyev Farg‘ona davlat texnika universiteti

Annotatsiya

Ushbu maqolada aloqa tizimlarida uchraydigan shovqinli muhitlarda foydali signallarni ajratib olish uchun adaptiv raqamli filtrlardan foydalanish masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqotda LMS (Least Mean Squares) algoritmi asosida ishlovchi adaptiv filtrning shovqinni kamaytirish samaradorligi tahlil qilingan. Tajriba natijalari adaptiv filtrlarning statik filtrlarga nisbatan dinamik o‘zgaruvchan shovqin sharoitida yuqori natija ko‘rsatishini tasdiqlaydi. Mazkur yechim telekommunikatsiya va nutq signallarini qayta ishlash tizimlarida signal sifatini oshirish imkonini beradi.

Kalit so‘zlar: Adaptiv filtr, raqamli signalni qayta ishlash (DSP), LMS algoritmi, signal-shovqin nisbati (SNR), shovqinni kamaytirish, raqamli filtrlar.

Библиографические ссылки

1. Ergashev, S. U., & Tillaboyev, M. G. (2025). Аномально высокий диотовольтаический эффект в тонких пленках арсенид-галлия. Строительство и образование, 4(3), 179-184.

2. Dalibekov, L. R. (2025). Raqamli signallarni qayta ishlashda filtrlar va kodlash usullarining samaradorligini tahlil qilish. Zamonaviy taraqqiyot va fan: 21-asr yondashuvlari, 1(1), 194-206.

3. Абдусаматов, Д. А., Рахимова, К. Н., Эргашев, С., Хусанова, С., & Тиллабоев, M. Г. Исследование фотоэлектрических свойств афн-пленоктеллурида кадмия с серебром. Журнали, 233.

4. Komilov, D. R., Makhmudov, I. A., & Tillaboyev, M. G. (2023). Use of radio relay devices in telecommunication systems. International Journal of Advance Scientific Research, 3(04), 72-77.

5. G‘aniyev S.K., Karimov M.M., Tashev K.A. Axborot xavfsizligi. Ma’lumotlarni uzatishning raqamli tizimlari. Toshkent: "Aloqachi", 2018. – 412 b.

6. Nazarov A.N., Karimov M.M. Raqamli signallarni qayta ishlash: Nazariya va uslublar. O‘quv qo‘llanma. Toshkent: TATU, 2019. – 256 b.

7. Widrow B., Stearns S. D. Adaptive Signal Processing. Prentice-Hall, 1985. – 474 p.

8. Murtazayev A.N., Ismoilov M.I. Raqamli filtrlar va adaptiv tizimlar. Darslik. Toshkent: "O‘zbekiston", 2021. – 320 b.

9. Proakis J. G., Manolakis D. K. Digital Signal Processing: Principles, Algorithms, and Applications. Pearson, 2007. – 1080 p.

10. Dadaboyev T.Q., Soliyev A.S. Telekommunikatsiya tarmoqlarida signallarni qayta ishlash texnologiyalari. Farg‘ona: "Farg‘ona nashriyoti", 2022. – 180 b.

11. Сергиенко А.Б. Цифровая обработка сигналов. Питер, 2011. – 768 с.

12. Уидроу Б., Стирнс С. Адаптивная обработка сигналов. Москва: Радио и связь, 1989. – 440 с.