Tasvirni siqishning (jpeg) ishlash prinsipi va tasvirdagi shovqinni median filtri yordamida kamaytirish
Abstract
Ushbu ilmiy maqolada raqamli tasvirlarni siqish jarayonida qo‘llaniladigan JPEG algoritmining ishlash prinsiplari, matematik modellari, struktura tuzilmalari hamda tasvirlarni qayta tiklash masalalari chuqur tahlil qilingan. JPEG algoritmi bugungi kunda tasvirlarni saqlash va uzatish texnologiyalarida de-fakto standart bo‘lib, uning asosiy afzalligi tasvir sifati ko‘rinarli darajada buzilmagan holda hajmni ancha kichraytirish imkoniyatidir. Maqolada JPEG algoritmidagi rang modeli o‘zgarishi, blokka ajratish texnikasi, DCT (Diskret Kosinus Transformatsiyasi) orqali chastotalarga ajratish, kvantlash jarayoni, entropiya kodlash mexanizmlari, shuningdek, algoritmning inson ko‘zi fiziologiyasiga moslashganligi ilmiy asoslar bilan tushuntirib berilgan.
Bundan tashqari, tasvirlarni siqish jarayonida ko‘pincha tasvirlarda shovqinlar yuzaga kelishi mumkin. Ushbu shovqinlarni samarali kamaytirish maqsadida median filtr algoritmidan foydalanish masalasi batafsil ko‘rib chiqilgan. Median filtrning matematik modeli, piksel tahlili, adaptiv median filtrning ustunliklari va uning amaliy tajribalardagi natijalari keltirilgan. Median filtr yordamida tasvirdagi impulsiv shovqinlarni bartaraf qilish, tasvir konturlarini buzmasdan tiklash va tasvir sifatini oshirish usullari misollar bilan izohlangan.
Maqolada amaliy qo‘llanilish sohalariga ham alohida to‘xtalib o‘tilgan. Xususan, JPEG va median filtr texnologiyasidan tibbiy tomografiya tasvirlarida, sun’iy yo‘ldosh suratlarida, kuzatuv kameralarida, ilmiy grafik ma’lumotlarda, kriptografiya hamda sun’iy intellekt tizimlarida foydalanish imkoniyatlari yoritilgan. Ushbu tadqiqotdan olingan natijalar tasvirlarni sifatli siqish va shovqinsiz qayta tiklashda yuqori samaradorlikka erishishga yordam beradi. Shuningdek, maqola nazariy va amaliy jihatdan raqamli tasvirlarni qayta ishlash sohasiga ilmiy hissa qo‘shadi.
Kalit so‘zlar: JPEG, median filtr, tasvir siqish, raqamli tasvirlar, tasvir tahlili, shovqin, impulsiv shovqin, Gauss shovqini, tasvirni qayta tiklash, DCT, kvantlash, entropiya kodlash, tasvir formati, RGB modeli, YCbCr modeli, piksel, bloklangan tasvir, kompressiya, yo‘qotiluvchi siqish, yo‘qotilmas siqish, spektral transformatsiya, sun’iy intellekt, kirish ma’lumotlari, grafik fayl, filtratsiya, sifatni baholash.
