Aralash tilli (o‘zbek-ingliz) kod izohlari va identifikator nomlarining katta til modellari tomonidan kod tushuntirish aniqligiga ta’siri

Авторы

  • Tursunaliyev Islomjon Farg’ona davlat texnika universiteti

Аннотация

PDF (yuklab olish)

Mazkur maqolada dasturiy kod tarkibida o‘zbek va ingliz tillarining aralash qo‘llanishi, xususan, izohlar hamda identifikator nomlarining katta til modellari (KTM) tomonidan kodni tushuntirish aniqligiga ta’siri tahlil qilinadi. Muammo o‘zbek tilida dasturlashni o‘rganuvchilar, mahalliy dasturiy jamoalar va xalqaro kod bazalari bilan ishlaydigan mutaxassislar faoliyatida dolzarbdir. Tadqiqotda kod semantikasini saqlagan holda izohlar tilini va identifikatorlarning leksik shaklini o‘zgartirishga asoslangan tajriba dizayni taklif etiladi. Tushuntirish sifati faktik to‘g‘rilik, semantik qamrov, izoh-kod muvofiqligi va noto‘g‘ri xulosa chiqarish darajasi orqali baholanishi asoslanadi. Mavjud ilmiy ishlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, izohlar va nomlar model uchun foydali kontekst bo‘lishi mumkin, biroq ular kodning haqiqiy bajarilish mantiqiga zid bo‘lsa, modelni chalg‘itishi ham mumkin. Maqolada o‘zbekcha, inglizcha va aralash izohlar bilan bir qatorda inglizcha, o‘zbekcha transliteratsiyadagi hamda neytral identifikatorlardan foydalanishning metodik modeli ishlab chiqiladi. Ish natijalari empirik tekshiruv uchun o‘lchovlar, gipotezalar va takrorlanuvchi tajriba protokolini taklif etadi; maqolada real tajriba o‘tkazilmaganligi sababli sonli natijalar sun’iy ravishda keltirilmaydi.

Kalit so‘zlar: katta til modellari, kod tushuntirish, aralash tilli izohlar, identifikator nomlari, dasturiy ta’minot, o‘zbek tili, kod semantikasi, baholash mezonlari.

Библиографические ссылки

1. Abdelsalam, Y., Peitek, N., Bergum, A., & Apel, S. (2026). The effect of comments on program comprehension: An eye-tracking study. Empirical Software Engineering, 31, Article 94. https://doi.org/10.1007/s10664-025-10721-2

2. Katzy, J., Huang, Y., Panchu, G. R., Ziemlewski, M., Loizides, P., Vermeulen, S., van Deursen, A., & Izadi, M. (2025). A qualitative investigation into LLM-generated multilingual code comments and automatic evaluation metrics. In Proceedings of the 21st International Conference on Predictive Models and Data Analytics in Software Engineering (pp. 31–40). ACM. https://doi.org/10.1145/3727582.3728683

3. Shen, X., Xi, S.-Z., Du, Y., & Li, M. (2026). On the lexical superstition of large language models for code comprehension: Re-evaluation on code of low lexical quality. arXiv. https://arxiv.org/abs/2609.26388

4. Vinz, B. L., & Etzkorn, L. H. (2008). Improving program comprehension by combining code understanding with comment understanding. Knowledge-Based Systems, 21(8), 813–825. https://doi.org/10.1016/j.knosys.2008.03.033

5. Majumdar, S., Deshpande, A., Das, P. P., & Chakrabarti, P. P. (2026). Comprehending C codes with LLMs: Effective comment generation through retrieval and reasoning. Pattern Recognition Letters, 199, 295–302. https://doi.org/10.1016/j.patrec.2025.10.007

Опубликован

19.11.2026

Как цитировать

Tursunaliyev, I. (2026). Aralash tilli (o‘zbek-ingliz) kod izohlari va identifikator nomlarining katta til modellari tomonidan kod tushuntirish aniqligiga ta’siri. Research and Implementation, 4(11/1), 10–15. извлечено от https://rai-journal.uz/index.php/rai/article/view/2626

Выпуск

Раздел

Статьи