Issiqlik almashinish jarayonlarini modellashtirishda differensial tenglamalarning tatbiqi
Аннотация
Differensial tenglamalar zamonaviy muhandislik-texnika fanlarining asosiy matematik tili hisoblanadi va real jarayonlarning vaqt bo'yicha o'zgarish qonuniyatlarini yuqori aniqlik bilan tasvirlash imkonini beradi. Sanoat korxonalarida texnologik jihozlarning issiqlik rejimini boshqarish, energiya sarfini optimallashtirish va texnologik operatsiyalar orasidagi vaqtni to'g'ri rejalashtirish masalalari birinchi tartibli oddiy differensial tenglamalar — xususan, Nyutonning sovish qonuni — asosida samarali yechiladi. An'anaviy tajriba-statik usullar jarayonning real vaqt rejimidagi dinamikasini hisobga olmaydi, bu esa ishlab chiqarish jadvalini rejalashtirishda noaniqliklarga olib keladi.
Ushbu tezisda issiqlik almashinish jarayonini tasvirlovchi differensial tenglamaning Koshi masalasi sifatida qo'yilishi, uning analitik yechimi, shuningdek Eyler va to'rtinchi tartibli Runge-Kutta sonli usullari yordamida integrallash algoritmlari ko'rib chiqiladi. Sanoat sharoitida metall buyumning sovish jarayoni misolida o'tkazilgan hisoblashlar tahlili Runge-Kutta usulining besh daqiqalik qadamda ham analitik yechimdan 0,1% dan kam farq qilishini, Eyler usulida esa xuddi shu qadamda xatolik 10% ga yetishini ko'rsatdi.
Kalit so'zlar: differensial tenglamalar, Koshi masalasi, Nyutonning sovish qonuni, Eyler usuli, Runge-Kutta usuli, issiqlik almashinish, sonli integrallash, matematik modellashtirish.
Библиографические ссылки
1. Понтрягин Л.С. Обыкновенные дифференциальные уравнения. — М.: Наука, 1974. — 332 с.
2. Boyce W.E., DiPrima R.C., Meade D.B. Elementary Differential Equations and Boundary Value Problems. — 11th ed. — Hoboken: Wiley, 2017.
3. Демидович Б.П., Марон И.А. Основы вычислительной математики. — М.: Наука, 1970. — 664 с.
4. Burden R.L., Faires J.D., Burden A.M. Numerical Analysis. — 10th ed. — Boston: Cengage Learning, 2015.
5. Incropera F.P., DeWitt D.P., Bergman T.L., Lavine A.S. Fundamentals of Heat and Mass Transfer. — 7th ed. — Hoboken: Wiley, 2011.
6. Калиткин Н.Н. Численные методы. — М.: Наука, 1978. — 512 с.
7. Sa'dullayev A., Mamatov M.A. Differensial tenglamalar va ularning tatbiqlari. — Toshkent: "O'zbekiston", 2019. — 184 b.
8. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Raqamli O'zbekiston — 2030" strategiyasini tasdiqlash to'g'risida"gi PF-60-sonli Farmoni. — Toshkent, 2020.
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.

