Kiberfizik tizimlarda energiya boshqaruvi va xavfsizlik tahdidlariga qarshi innovatsion yechimlar
Kalit so'zlar:
xavfsizlik muammolari, tahdid, Cyber-physical systems, energiya tarmog‘i, kiberxavfsizlik, anomaliya aniqlash, segmentatsiya, blokcheynAnnotatsiya
Ushbu maqolada biz energiya CPS’larida xavfsizlik muammolari va energiya boshqaruvi jihatlarini birlashtirgan innovatsion yechimlar, shuningdek gibrid anomaliyani aniqlash, tarmoqli segmentatsiya, blokcheyn integratsiyasi va rezident boshqaruv mexanizmlari qo‘llanilgan. Simulyatsiya natijalari shuni ko‘rsatadiki, taklif etilgan yechimlar anomaliyalarni yuqori aniqlik bilan aniqlaydi (95–98 %), false positive darajasi past bo‘ladi (1–3 %), va tizim javob vaqti 300 ms tashkil etdi. Muhokamada biz cheklovlar, real tizimga tatbiq va kiberfizik energiya tizimlari uchun xavfsiz va samarali boshqaruv platformalarini shakllantirish yo‘lida bir qadam bo‘lishi mumkin
Библиографические ссылки
1. Yaacoub, J. P. A., et al. “Cyber-physical systems security: limitations, issues and future trends”, IEEE Access, 2020.
2. Sridhar, S., et al. “Cyber-Physical System Security for the Electric Power Grid”, Power Systems Research Reports, Iowa State University.
3. Al Abdulwahid, A., et al. “Cyber-physical threat mitigation in wind energy systems: a HATDRS architecture”, Energy Informatics, 2024.
4. Diaba, S. Y., et al. “Cyber-physical attack and the future energy systems”, ScienceDirect, 2024.
5. Abdelkader, S., et al. “Securing modern power systems: challenges and solutions”, Journal of Energy Security, 2024.
6. Saeed, S., et al. “Digital transformation in energy sector: cybersecurity risks and opportunities”, MDPI Information, 2024.
7. Ahmed, “Cybersecurity in Industrial Control Systems: A Systematic Literature Review on AI-Based Threat Detection for SCADA and IoT Networks”, ResearchGate paper.
8. Porubay O.V., Turdimatov M.M. Elektr energetika obyektlarida boshqaruv qarorlarini qabul qilishni intellectuallashtirish. BuxDU ilmiy axboroti jurnali 3/2025.
9. Porubay O.V., Turdimatov M.M. Zamonaviy elektr energetika tizimlarining ishlashini boshqarish va optimallashtirish modellari. FarPI IT Jurnali 2025 №2.


